วิกฤต: ทำไมพะยูนถึงใกล้สูญพันธุ์

ถิ่นอาศัยสำคัญของพะยูนในทะเลอันดามัน

ชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยเป็นถิ่นอาศัยของพะยูนสายพันธุ์ย่อยที่มีลักษณะเฉพาะและหายากมาอย่างยาวนาน อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการดำรงอยู่ของพะยูนกำลังเผชิญภัยคุกคามร้ายแรง โดยเฉพาะการเสื่อมโทรมของแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ

ปัจจัยสำคัญคือ การลดลงอย่างรวดเร็วของทุ่งหญ้าทะเล ซึ่งเป็นแหล่งอาหารหลักและเป็นพื้นฐานต่อการอยู่รอดของพะยูน

จำนวนพะยูนไทยลดลงอย่างน่ากังวล

ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศทางทะเลกำลังกดดันประชากรพะยูนในประเทศไทยอย่างหนัก ปัจจุบันคาดว่าพะยูนในน่านน้ำไทยเหลือ ไม่ถึง 150 ตัว และจำนวนยังคงลดลงอย่างต่อเนื่อง

ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา มีพะยูนเสียชีวิตสะสมมากกว่า 150 ตัว โดยสาเหตุหลักมาจาก ภาวะทุพโภชนาการจากการขาดแคลนหญ้าทะเล พะยูนที่ขาดอาหารมักอ่อนแรง น้ำหนักลด และไม่สามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติ สะท้อนถึง วิกฤตสวัสดิภาพสัตว์ในธรรมชาติที่กำลังรุนแรงขึ้น

เมื่ออาหารหายไป พะยูนต้องอพยพ

เมื่อทุ่งหญ้าทะเลเสื่อมโทรม พะยูนจำเป็นต้องอพยพระหว่างจังหวัด ตรังและกระบี่ เพื่อค้นหาแหล่งอาหารใหม่ 

การเคลื่อนย้ายที่เพิ่มขึ้นทำให้พะยูนต้องเผชิญ ความเสี่ยงจากอุบัติเหตุทางทะเลมากขึ้น ขณะเดียวกัน พะยูนเป็นสัตว์ที่มี อัตราการสืบพันธุ์ต่ำ ทำให้การฟื้นตัวของประชากรเกิดขึ้นได้ช้าและมีความเปราะบางสูง

ภัยคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์

ข้อมูลจากกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งระบุว่า 86% ของการตายของพะยูนเกี่ยวข้องกับมลพิษและขยะในทะเล 24% เกิดจากการถูกใบพัดเรือชน

อุบัติเหตุเหล่านี้มักทำให้พะยูนได้รับบาดเจ็บรุนแรงหรือเสียชีวิตอย่างช้า ๆ ซึ่งสะท้อนถึงความเปราะบางของสัตว์ทะเลที่ต้องอาศัยอยู่ท่ามกลางกิจกรรมของมนุษย์

พะยูนอยู่ในสถานะเสี่ยงสูญพันธุ์

ปัจจุบันพะยูนถูกจัดอยู่ในสถานะ “มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Vulnerable)” ตามการประเมินของ International Union for Conservation of Nature (IUCN)

หากไม่มีการดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อ

• ฟื้นฟูแหล่งที่อยู่อาศัย

• ลดผลกระทบจากกิจกรรมมนุษย์

• รับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

พะยูนอาจเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ในอนาคตอันใกล้

วิกฤตนี้ไม่ได้กระทบเพียงสัตว์ชนิดหนึ่งเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึง ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศชายฝั่ง ซึ่งส่งผลต่อ

ความหวังในการฟื้นฟูทะเลอันดามัน

แม้สถานการณ์จะรุนแรง แต่ความร่วมมือจากหลายภาคส่วนกำลังเกิดขึ้นเพื่อฟื้นฟูทะเลอันดามัน นักวิทยาศาสตร์ ชุมชนประมง หน่วยงานรัฐ ภาคการท่องเที่ยว และ World Animal Protection กำลังร่วมกันฟื้นฟู ทุ่งหญ้าทะเล ซึ่งเป็นแหล่งอาหารหลักของพะยูน

ภายใต้ แผนระยะเวลา 5 ปี มีเป้าหมายฟื้นฟูพื้นที่รวมสูงสุด 800,000 ตารางเมตร ในแนวชายฝั่งที่พะยูนกำลังอพยพเข้าไปหาอาหาร เพื่อช่วยให้ประชากรพะยูนสามารถ ตั้งหลักและฟื้นตัวได้อีกครั้ง