Dugong Guardians: ร่วมพลิกวิกฤตพะยูนไทย

จากการเสื่อมโทรมของแหล่งหญ้าทะเล ซึ่งเป็นแหล่งอาหารหลักของพะยูน หลายพื้นที่ชายฝั่งอันดามันเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน ทั้งหญ้าทะเลที่ลดลง ตะกอนดินที่เพิ่มขึ้น และระบบนิเวศทางทะเลที่อ่อนแอลงอย่างต่อเนื่อง

ในบางพื้นที่อย่างทุ่งนางดำ จังหวัดพังงา การสำรวจร่วมกับนักวิชาการพบว่า หญ้าทะเลเสียหายไปกว่า 95% ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อพะยูน แต่ยังส่งผลต่อวิถีชีวิตของชุมชนชายฝั่งที่พึ่งพาทรัพยากรทางทะเลร่วมกัน

วิกฤตนี้จึงไม่สามารถแก้ไขได้โดยองค์กรใดองค์กรหนึ่งเพียงลำพัง

นี่คือจุดเริ่มต้นของ “Dugong Guardians” หรือ “ผู้พิทักษ์พะยูน” — แนวทางการทำงานที่มุ่งสร้างความร่วมมือระหว่างชุมชน หน่วยงานภาครัฐ นักวิชาการ และภาคีในพื้นที่ เพื่อร่วมกันฟื้นฟูหญ้าทะเล เฝ้าระวังพะยูน และดูแลทะเลไทยในระยะยาว

ความคืบหน้าของ Dugong Guardians ในช่วงที่ผ่านมา

ตลอดช่วงเดือนธันวาคม 2568 – เมษายน 2569 โครงการ Dugong Guardians ได้เริ่มทำงานร่วมกับหลายชุมชนชายฝั่งในจังหวัดภูเก็ตและพังงา เพื่อวางรากฐานของเครือข่าย Dugong Guardians ในพื้นที่

การทำงานเริ่มต้นจากการลงพื้นที่พูดคุยกับชาวประมงพื้นบ้าน ผู้นำชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานด้านทรัพยากรทางทะเล เพื่อรับฟังสถานการณ์จริงของแหล่งหญ้าทะเลและผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อชุมชน

ในพื้นที่บ้านป่าคลอก จังหวัดภูเก็ต ชุมชนและหน่วยงานภาคีได้ร่วมกันออกแบบแนวทางฟื้นฟูหญ้าทะเล ผ่านการจัดทำ “คอกหญ้าทะเล” เพื่อช่วยปกป้องพื้นที่ฟื้นตัวของหญ้าทะเลและลดผลกระทบจากตะกอนดิน

หลังการสำรวจและเก็บข้อมูลร่วมกัน ได้มีการวางแผนดำเนินการฟื้นฟูจำนวน 115 คอก โดยทำงานร่วมกับศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอันดามันตอนบน เทศบาลตำบลป่าคลอก และแกนนำชุมชนในพื้นที่

ขณะเดียวกัน ในพื้นที่เกาะพระทองและทุ่งนางดำ จังหวัดพังงา สำนักทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 6 ได้เริ่มดำเนินการฟื้นฟูเพิ่มเติมรวมกว่า 180 คอก ซึ่งปัจจุบันยังอยู่ระหว่างการติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

จากการฟื้นฟู สู่การสร้าง “ผู้พิทักษ์พะยูน”

อีกหนึ่งก้าวสำคัญของ Dugong Guardians คือการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ โดยเฉพาะเยาวชนและแกนนำชุมชน

ที่ผ่านมา มีการจัดฝึกอบรมการใช้โดรนให้กับเยาวชนและชุมชนในเกาะพระทอง เพื่อใช้สำรวจแหล่งหญ้าทะเลและติดตามพะยูนในพื้นที่จริง

การฝึกอบรมนี้ไม่เพียงช่วยเสริมทักษะด้านการเฝ้าระวังทรัพยากรทางทะเล แต่ยังเป็นการสร้างคนรุ่นใหม่ที่สามารถมีบทบาทในการอนุรักษ์ทะเลของตนเองในอนาคต

นอกจากนี้ ยังมีการประชุมร่วมกับเครือข่ายชุมชนชายฝั่ง ภาคประชาสังคม ภาคเอกชน และมหาวิทยาลัย เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือในการอนุรักษ์พะยูนและฟื้นฟูหญ้าทะเลในพื้นที่อันดามัน

เพราะการปกป้องพะยูน ต้องเริ่มจากการปกป้องบ้านของพวกเขา

Dugong Guardians ไม่ได้หมายถึงเพียงการเฝ้าระวังพะยูน แต่คือการสร้างระบบความร่วมมือที่ทำให้ชุมชนสามารถลุกขึ้นมาปกป้องทรัพยากรทางทะเลของตนเองได้อย่างยั่งยืน

ทุกการประชุม ทุกการสำรวจ และทุกคอกฟื้นฟูหญ้าทะเล คืออีกหนึ่งก้าวสำคัญของความพยายามในการฟื้นฟูบ้านของพะยูนไทย

และทุกการสนับสนุนจากทุกคน จะเป็นพลังสำคัญที่ช่วยให้การทำงานเหล่านี้เดินหน้าต่อไปได้ เพื่ออนาคตที่ปลอดภัยยิ่งขึ้นของพะยูน หญ้าทะเล และชุมชนชายฝั่งไทย

เราจะทยอยอัปเดตความคืบหน้าของ Dugong Guardians และการทำงานร่วมกับชุมชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

มาร่วมเป็น Dugong Guardian กับเรา ผ่านการช่วยส่งต่อเรื่องราวของสถานการณ์พะยูนไทย และสิ่งที่เรากำลังทำเพื่ออนุรักษ์พะยูนและฟื้นฟูทะเลไทย 🌊💚

เพราะการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน ต้องอาศัยพลังจากพวกเราทุกคน