พะยูนไทยกำลังใกล้สูญพันธุ์
สัญญาณเตือนที่เรามองข้ามไม่ได้
ใต้ผืนน้ำอันดามันที่สวยงาม พะยูนกำลังเผชิญความเสี่ยงอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน วันนี้พะยูนในน่านน้ำไทยเหลือไม่ถึง 150 ตัว จำนวนการตายมากกว่าการเกิด และในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา มีพะยูนตายไปแล้วถึง 150 ตัว หากแนวโน้มนี้ยังดำเนินต่อไป พะยูนอาจหายไปในรุ่นของเรา
การฟื้นฟูยังเป็นไปได้ — แต่เวลาเหลือน้อยเต็มที
เรายังช่วยได้ แต่ต้องลงมือตอนนี้
♥♥♥
วิกฤต: ทำไมพะยูนถึงใกล้สูญพันธุ์
พะยูนไม่ใช่นักล่า พวกมันพึ่งพาเพียงอย่างเดียวคือ ทุ่งหญ้าทะเล แหล่งอาหารหลักที่จำเป็นต่อการอยู่รอด แต่เมื่อหญ้าทะเลเสื่อมโทรมจากมลพิษ การพัฒนาก่อสร้างตามแนวชายฝั่ง และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม พะยูนไม่มีอาหารเพียงพอ ร่างกายอ่อนแอ และต้องอพยพไกลขึ้นเพื่อหาแหล่งอาหารใหม่
ยิ่งอพยพมาก ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้น ข้อมูลจากกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งระบุว่า 86% ของการตายมีสาเหตุจากมลพิษและขยะพลาสติกในทะเล และ 24% เกิดจากการถูกใบพัดเรือชน สถานการณ์นี้ทำให้พะยูนในประเทศไทยถูกจัดอยู่ในสถานะ “มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Vulnerable)” ตามการประเมินของ IUCN และกำลังเข้าใกล้จุดวิกฤต
พะยูนตายเพิ่มขึ้น…
แต่เรายังเปลี่ยนอนาคตได้
ระหว่างปี 2019–2022 จำนวนพะยูนที่ตายเพิ่มจากเฉลี่ย 13 ตัวต่อปี เป็นมากกว่า 20 ตัวต่อปี แนวโน้มนี้เชื่อมโยงกับการสูญเสียหญ้าทะเลในจังหวัดตรัง ซึ่งเคยเป็นแหล่งอาหารสำคัญของพะยูน และในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาเพียงอย่างเดียว มีพะยูนตายรวมกันถึง 150 ตัว สะท้อนว่าวิกฤตกำลังเร่งตัวขึ้น
จากตรังสู่กระบี่ และเริ่มขึ้นเหนือไปถึง พังงาและภูเก็ต เส้นทางของพะยูนกำลังเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม ขณะเดียวกัน เรากำลังทำงานในพื้นที่สำคัญเหล่านี้ เพื่อฟื้นฟูแหล่งอาหารทั้งในแหล่งเดิมและพื้นที่ที่พะยูนกำลังอพยพเข้าไป การฟื้นฟูหญ้าทะเลคือการให้พะยูนมีโอกาสอยู่รอด และค่อย ๆ ฟื้นตัวจนเพิ่มจำนวนได้อีกครั้ง
แผน 5 ปี เพื่อพาพะยูนกลับบ้าน
วันนี้ ความร่วมมือจากหลายภาคส่วนกำลังเกิดขึ้นเพื่อฟื้นทะเลอันดามัน นักวิทยาศาสตร์ ชุมชนประมง หน่วยงานรัฐ และภาคการท่องเที่ยวกำลังร่วมกันฟื้นฟูทุ่งหญ้าทะเล—แหล่งอาหารเดียวของพะยูน ภายใต้แผนระยะเวลา 5 ปี มีเป้าหมายฟื้นฟูพื้นที่รวมสูงสุด 800,000 ตารางเมตร ในแนวชายฝั่งที่พะยูนกำลังอพยพเข้าไปหาอาหาร เพื่อให้ประชากรพะยูนสามารถตั้งหลักและฟื้นตัวได้อีกครั้ง
ในปีแรก องค์กรพิทักษ์สัตว์โลกจะวางรากฐานการทำงานใน 4 พื้นที่สำคัญ ได้แก่ อ่าวปากคลอก จังหวัดภูเก็ต เกาะยาวใหญ่ และเกาะพระทอง จังหวัดพังงา และอ่าวทุ่งนางดำ จังหวัดพังงา ผ่านการจัดทำฐานข้อมูลสถานะหญ้าทะเลและจำนวนพะยูน การฟื้นฟูและติดตามการเจริญเติบโตของหญ้าทะเลเพื่อพัฒนาเป็นพื้นที่นำร่อง พร้อมจัดตั้งและเสริมความเข้มแข็งเครือข่ายอาสาสมัคร Dugong Guardians เพื่อร่วมวางแผน ฟื้นฟู และติดตามสถานการณ์พะยูนอย่างต่อเนื่อง
Dugong Guardians:
พลังของชุมชน
โครงการนี้ขับเคลื่อนโดยคนในพื้นที่ ชุมชนไม่ใช่เพียงผู้ได้รับผลกระทบ แต่คือผู้พิทักษ์ทะเลของตนเอง ชาวประมง ครอบครัว และคนรุ่นใหม่ในพื้นที่อันดามันนำการฟื้นฟูทุ่งหญ้าทะเล ช่วยติดตามพะยูนอย่างใกล้ชิด และเฝ้าระวังความเสี่ยงในทะเลทุกวัน
เครือข่าย Dugong Guardians จึงเป็นพลังชุมชนที่เชื่อมองค์ความรู้ท้องถิ่นกับงานวิชาการ และทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงวันนี้ คุณไม่ได้เพียงช่วยพะยูน แต่กำลังเสริมพลังให้ทะเลไทยฟื้นตัวอย่างยั่งยืน
