ท่องเที่ยวอย่างเป็นมิตรกับช้าง
มาร่วมกัน
คู่มือท่องเที่ยวอย่างเป็นมิตรกับช้าง
ใช้คู่มือฉบับนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงสถานที่ท่องเที่ยวที่ไม่ได้คำนึงถึงสวัสดิภาพของช้างเป็นหัวใจสำคัญ ในปัจจุบัน ช้างจำนวนมากทั่วโลกยังคงต้องทนทุกข์ภายใต้ชื่อของ “การท่องเที่ยว” แต่ความจริงแล้ว การท่องเที่ยวไม่จำเป็นต้องแลกมาด้วยความทุกข์ของช้าง
มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของทางออก
สถานที่ที่ดีที่สุดในการชมช้างคือ ในสภาพธรรมชาติ ที่ช้างสามารถใช้ชีวิตอย่างอิสระ เคลื่อนไหวได้ตามต้องการ และแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติอย่างแท้จริง
อย่างไรก็ตาม หากคุณเลือกไปเยือนสถานที่ท่องเที่ยวเกี่ยวกับช้าง ควรเลือกสถานที่ที่ให้ความสำคัญกับความเป็นอยู่ที่ดีของช้างเป็นอันดับแรก เช่น
- ให้ช้างมีพื้นที่ใช้ชีวิตอย่างเพียงพอ
- เปิดโอกาสให้ช้างได้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ เข้าสังคม หากิน และพักผ่อนตามธรรมชาติ
- ไม่มีการบังคับให้ช้างมีปฏิสัมพันธ์กับนักท่องเที่ยวและทำกิจกรรมเพื่อความบันเทิงของมนุษย์
สถานที่ที่มีความรับผิดชอบจะเน้นการเรียนรู้และการอนุรักษ์ มากกว่าความบันเทิง และเปิดพื้นที่ให้ “ช้างได้เป็นช้าง”
ชื่อเรียกบอกอะไรได้บ้าง?
แม้บางสถานที่จะเรียกตัวเองว่า “ศูนย์พักพิง”, “ศูนย์ช่วยเหลือ” หรือ “บ้านพักช้างวัยเกษียณ” แต่ชื่อเหล่านี้ไม่ได้รับประกันว่าสถานที่นั้นจะมีสวัสดิภาพที่ดีจริง
ก่อนตัดสินใจจอง ควรหาข้อมูลให้รอบคอบ และใช้คู่มือของเราเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกทำให้เข้าใจผิดจากชื่อที่ฟังดูดี แต่ไม่สะท้อนการดูแลช้างอย่างแท้จริง
อนุญาตให้สัมผัสช้างหรือไม่?
ควรเลือกไปเฉพาะสถานที่ที่ “สามารถชมได้ แต่ไม่สัมผัส”
ช้างเป็นสัตว์ป่าที่ควรอยู่ในธรรมชาติ หากสถานที่ใดอนุญาตให้ขี่ อาบน้ำ หรือสัมผัสช้างได้ นั่นมักเป็นผลจากการฝึกที่รุนแรงและผิดธรรมชาติ เพื่อควบคุมพฤติกรรมของช้าง
ช้างได้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติหรือไม่?
หากช้างไม่สามารถเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ หรือแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติได้ สถานที่นั้นอาจไม่เหมาะกับการสนับสนุนของคุณ
ในธรรมชาติ ช้างต้องเดินไกลเพื่อหาอาหาร ใช้ชีวิตร่วมกับฝูง ไม่ใช่อยู่ในพื้นที่จำกัดหรือถูกบังคับให้แสดงเพื่อความบันเทิง
มีลูกช้างหรือไม่?
ลูกช้างอาจดูน่ารัก แต่การให้นักท่องเที่ยวเห็นหรือสัมผัสลูกช้าง โดยไม่มีแม่ช้างอยู่ด้วย อาจเป็นสัญญาณของการท่องเที่ยวที่ไม่เป็นมิตรต่อช้าง
สถานที่ที่ใส่ใจช้างจริง ๆ จะไม่เพาะพันธุ์เพื่อการท่องเที่ยว ยกเว้นกรณีช่วยเหลือลูกช้างกำพร้าจากธรรมชาติ
ช้างและคนปลอดภัยหรือไม่?
ช้างควรได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพ เครื่องมืออย่างตะขอควรใช้เฉพาะในกรณีฉุกเฉิน แม้จะอยู่ในสถานที่เลี้ยงดู ช้างก็ยังเป็นสัตว์ป่าที่คาดเดาพฤติกรรมได้ยาก
สถานที่ที่เป็นมิตรต่อช้างจะให้ควาญดูแลจากระยะที่เหมาะสม เพื่อความปลอดภัยของทั้งคนและช้าง
สถานที่ท่องเที่ยวช้างแบบสังเกตการณ์
การค้นหาสถานที่ท่องเที่ยวช้างที่สอดคล้องกับหลักสวัสดิภาพสัตว์ที่ดีที่สุดอาจไม่ใช่เรื่องง่าย แม้จะมีเจตนาดีในการเลือกท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ
แนวทาง “ปางช้างเป็นมิตร” ขององค์กรพิทักษ์สัตว์แห่งโลก (World Animal Protection) สนับสนุนให้สถานที่ท่องเที่ยวลดการสัมผัสโดยตรงกับช้าง และเปลี่ยนไปสู่ประสบการณ์แบบสังเกตการณ์เป็นหลัก เพื่อให้อิสระแก่ช้างในการแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ และลดการเลี้ยงช้างในสภาพกักขัง
สถานที่ด้านล่างนี้ได้รับคะแนนสูงสุดจากการประเมินล่าสุด และถูกจัดกลุ่มตามแนวทางการดูแลช้าง ได้แก่
- สถานที่ที่เป็นมิตรต่อช้าง
- สถานที่ที่ยังมีการให้อาหารช้างด้วยมือผ่านรั้วกั้น
สถานที่บางแห่งยังไม่สอดคล้องกับแนวทางปางช้างเป็นมิตรทั้งหมด เนื่องจากยังมีปฏิสัมพันธ์โดยตรงบางรูปแบบ หรือยังอยู่ระหว่างการพูดคุยเพื่อปรับเปลี่ยนแนวปฏิบัติ
สามารถดูรายละเอียดทั้งหมดได้จากรายงานฉบับเต็ม
คำอธิบายสัญลักษณ์
✅ ปฏิบัติตามแนวทางปางช้างเป็นมิตร
🟡 มีการให้อาหารช้างด้วยมือผ่านรั้วกั้น
* แนวทางปางช้างเป็นมิตรของ World Animal Protection สนับสนุนให้สถานที่ท่องเที่ยวปรับการดูแลช้างไปสู่มาตรฐานที่ดีที่สุด เปิดโอกาสให้ช้างมีอิสระในการใช้ชีวิตและแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ พร้อมทั้งหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับนักท่องเที่ยว และไม่เพิ่มจำนวนช้างในระบบกักขัง
สถานที่ที่เป็นมิตรกับช้างตามคำแนะนำของเรา
กัมพูชา
- Elephant Valley Project, Cambodia ✅
เนปาล
- Tiger Tops Tharu Lodge, Nepal ✅
ประเทศไทย
- Boon Lott’s Elephant Sanctuary, สุโขทัย ✅
- Burm and Emily’s Elephant Sanctuary, เชียงใหม่ ✅
- ChangChill View Doi, เชียงใหม่ ✅
- ChangChill Hillside, เชียงใหม่ ✅
- Elephant Forest Phitsanulok, พิษณุโลก ✅
- Following Giants Koh Lanta, เกาะลันตา ✅
- Following Giants Krabi, กระบี่ ✅
- Global Vision International, เชียงใหม่ ✅
- Kindred Spirit Elephant Sanctuary, เชียงใหม่ ✅
- Mahouts Elephant Foundation – LIFE Project, เชียงใหม่ ✅
- Mahouts Elephant Foundation – Palatha Project, อุ้มผาง ✅
- Phuket Elephant Sanctuary, ภูเก็ต ✅
(ประกาศยุติการให้อาหารด้วยมือภายในเดือนเมษายน 2026) - Somboon Legacy Foundation, กาญจนบุรี ✅
สถานที่ที่มีสวัสดิภาพสูง
(ยังไม่ได้มีการพูดคุยอย่างเป็นทางการเกี่ยวกับแนวทางปางช้างเป็นมิตร)
อินเดีย
- Wildlife SOS – Elephant Conservation and Care Centre
ลาว
- Laos Elephant Conservation Centre
- Mandalao 🟡
เนปาล
- Association Moey 🟡
ประเทศไทย
- Elephant Hills, เขาสก 🟡
- Elephant Nature Park, เชียงใหม่ 🟡
(อยู่ระหว่างการตรวจสอบทางกฎหมาย จึงถูกถอดออกจากรายชื่อชั่วคราว) - Golden Triangle Asian Elephant Foundation, เชียงราย 🟡
- Hidden Forest Elephant Reserve, ภูเก็ต 🟡
- Isara Elephant Foundation, เชียงใหม่
- Khao Sok Elephant Sanctuary, เขาสก 🟡
- Phuket Elephant Nature Reserve, ภูเก็ต
- Samui Elephant Sanctuary, เกาะสมุย 🟡
- Wildlife Friends Foundation Thailand, เพชรบุรี 🟡